Depresyon
Depresyon

Kış karanlıkla Birlikte Depresyon da Getirir


Gelin birlikte bir senaryo yazalım ve bu senaryoda başrolü “DENİZ” oynasın.

“Deniz” başarılı bir gazeteci ve anne olarak bilinir. Onun renkli, enerjik hali etrafına da yansır ve çevresindekiler de onun yerinde duramayan tavırlarından haz duyar. Bir taraftan gazetede yayınladığı yazı dizileri, diğer tarafta durmadan geliştirdiği “projeleri” ve iki çocuğu 24 saatini doldurur, ama o bu yoğunluktan hiç yakınmaz, çünkü üretmek ona yaşadığını hissettirir.

Fakat Deniz son birkaç yıldır kendisinde daha önceden alışık olmadığı değişiklikler hissetmeye başladı. Özellikle kış yaklaşırken günler kısaldıkça daha çok uykuya ihtiyaç duymaya ve yorgun kalkmaya başladığını fark etti. Sanki ne kadar çok uyursa o kadar çok enerjisinin azaldığını, bitkinliğinin arttığını ve neşesinin kaçtığını düşünmeye başladı.

Artık yazılarını yetiştirmekte zorlanıyor, çocuklarının derslerine yardımı ihmal ediyor ve projeleri gözüne eskisi kadar önemli görünmüyordu. Uykularının uzaması, dostları ile ilişkilerinin azalması ve işlerinin sekteye uğraması onu endişeye sürükledi ve doktoruna başvurdu. Ne yaparsa yapsın dinlenemediğini, kendini hep uykulu ve hüzünlü hissettiğini söyledi. Yapılan tetkikler organik bir bozukluğun olmadığını otaya çıkardı ve doktoru ona “Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu” ya da diğer adıyla “Kış Depresyonu” tanısı koydu.

Kış depresyonu toplumun %25’ını etkiliyor

Bu klinik hal genellikle yılın aynı aylarında başlayıp ocak – şubat aylarında en şiddetli seviyesine ulaşmakta fakat bu tanının konulabilmesi için bir şart var, o da depresyon belirtilerinin en az iki yıl üst üste kış mevsiminde başka sebebe bağlı olmadan çıkması.

Ekonomik krizin tüm dünyada etkisini gösterdiği şu zamanlarda para ve iş sorunları zaten çok kimsenin ruhsal durumunu etkilerken, kışla birlikte mevsimsel ruhsal çökkünlükler de sık görülmekte. Toplumun yaklaşık % 25’i kış mevsiminden bir şekilde etkilenirken % 5’i depresyona girmekte. “Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu” da denilen kış depresyonuna sebep, günlerin kısalıp güneş ışığının azalması.

Kış depresyonunun belirtileri

* Genellikle ocak-şubat aylarında başlar.

* Uyku ve yeme alışkanlıkları değişir.

* Sürekli üzüntü, endişe ve boşluk hissi vardır.

* Şekerli ve nişastalı gıdalara düşkünlük artar; çünkü bunlar iyi hissetmeyi sağlayan serotonini çoğaltır.

* Depresyon bahar ve yaz mevsiminin gelmesi ile azalır.

* Belirtiler en az iki kış üst üste başka mevsimde depresyon olmadan ortaya çıkar.

Güneş ışığının azalması ile beyinde serotonin denilen hormonun yapımı azalmakta buna karşın melatonin artmakta. Melatonin uykuyu düzenleyip çoğaltmakla, serotonin ise mizacı yükseltmekle görevli hormonlar.

Uzmanlar hormon seviyelerindeki bu değişikliklerin depresyon belirtilerinin ortaya çıkmasında rol oynadığına inanıyorlar. Yorgunluk, karbonhidratlı gıdalar yeme dürtüsü ve kilo alma da bu belirtilere eşlik etmekte. Tatlı ve karbonhidrat yenilmesinin serotonini arttırarak, depresyon belirtilerini yatıştırdığı düşünülmekte. Bu hastalar tatlı yiyerek depresyonla baş etmeye çalışırken bir taraftan kilo almakta, bu da şişmanlığa sebep olarak depresyonu derinleştirmekte.

“Mevsimsel Duygu Durum Bozukluğu” ilk belirtilerini genellikle genç yaşlarda vermekte ve kadınlarda erkeklere göre daha sık görülmekte. Bazı gençler şikayetleri “Bugün havamda değilim” şiddetinde yaşarken bir kısmı ciddi depresif belirtiler göstermekte.

 

Tedavide ne yapmalı?

Belirtilerin şiddetine göre “Kış Depresyonu”nda farklı tedavi yöntemleri seçilebilmekte. Bunlar içinde en basiti ama en etkilisi insanın zamanını olabildiğince açık havada geçirmesi. Bunun en akıllıca yöntemi sabah sporları. Her sabah yarım saat bile olsa, tempolu yürüyüş hem gün ışığı almayı sağlamakta hem de vücudun endorfin ve serotonin salgılamasına yardımcı olmakta. Bu iki madde fiziksel aktivite sonrası salgılanmaları artan ve insana mutluluk veren kimyasallar. Bugün hava kapalı ve güneş yok diye açık havada spor yapmayı es geçmek doğru değil; çünkü bulutlu bile olsa dışarıda olmak tedavide olumlu gelişmeler yaratmakta.

Günün çok kısaldığı ülkelerde ya da dışarı çıkmanın mümkün olmadığı hallerde etkili alternatif tedaviler geliştirilmiş durumda. “Madem sebep gün ışığı eksikliği tedavi de ışık olmalı” tespiti ile hastayı iyileştirmek için yapay gün ışığı kullanılmakta. Yaklaşık 0.5 m ötesine konulan parlak beyaz ışık kaynağı 10 dakika ile uygulanmaya başlamakta. Normal oda ışığından 20 kat daha parlak olan ışığın uygulama süresi alınan cevaba göre günde 45 dakikaya kadar uzatılabilmekte ve bahar gelip de doğal ışık çoğalıncaya kadar seanslar sürdürülmekte. Bu iş için özel tasarlanmış ışık kaynaklarının kullanıldığı tedavinin bazen gözlerde yanma hissi dışında bilinen belirgin yan etkisi bulunmamakta.

Bunun yanında son yıllarda sabahları gün doğuşunu taklit eden ışık sistemleri, geç ve karanlık kış sabahlarını aydınlık bir uyanışa çevirmekte etkili şekilde kullanılmakta. Bu yöntemle insanlar sanki bir bahar sabahına uyanır gibi dinç ve dinamik olabilmekte.

Tabi her tedavide açık hava ya da yapay ışık yeterli olamamakta ve araya ilaç tedavisinin eklenmesi de gerekmekte, doktor tarafından verilecek bir antidepresan ilaç, iyilik halinin ortaya çıkmasını hızlandırmakta.

 

Deniz şimdi ne durumda?

Kışın getirdiği karanlığın kendisini nasıl etkilediğini yakından gözleyen ve doktoruyla iş birliğine giren Deniz, kendine özel bir program yarattı ve artık “Kış Depresyonu” ile başı derde girmiyor. Deniz;

* Her sabah kızlarını okula yolladıktan sonra üzerine spor kıyafetlerini giyiyor ve yağmur çamur demeden açık havada yürüyor. Spor onu hem sağlıklı hem de formda tutuyor; açık hava depresyonu engelliyor.

* Günlük iş ve spor programını altından kalkabileceği yoğunlukta yapıyor ve sıkı sıkıya takip ediyor; kendisini canının ne istediğine bırakmıyor.

* Sabahları aydınlık bir güne uyandıran ışık sistemi aldı ama onun kadar bu işe istekli olmayan kocası “Ne kadar çok ışık var” diye yakınıyor

* Özellikle sebze ve meyve ağırlıklı besleniyor ve şekerli gıdalardan uzak durmaya çalışıyor. Karnı acıktığında yemek üzere çantasında bir elma bulunduruyor; bu hem açlığını bastırıyor hem de kilo almasını engelliyor.

* Bu yöntemlerle Kış Depresyonu’nun önüne geçince doktoru ilaç başlamaya gerek görmedi.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.